#13 BỆNH ÁN ĐAU LƯNG DO SỐT RÉT

Bệnh nhân: Nguyễn Danh Ch 30 tuổi, CNV sở giáo dục TG.
Vọng: Rêu lưỡi trắng mỏng, chất lưỡi bệu.
Văn: Tiếng nói và hơi thở bình thường.
Vấn: Bệnh nhân khai bệnh khởi phát đã nửa tháng đau nhiều ngang thắt lưng trái, nằm ngửa và nằm sấp không được. Khi đau thấy cơ thắt lưng bên phải nổi vồng nóng đỏ, thường ớn lạnh, miệng đắng, ăn kém, lợm giọng.
Tiền sử bị sốt rét, nên thường hay ớn lạnh xương sống, ăn kém, miệng đắng nhiều.
Thiết mạch: Trầm huyền hữu lực.
Quy nạp bát cương: Lý thực.

Quy nạp hội chứng bệnh lý: Căn cứ theo các chứng trạng bệnh nhân đã khai như đau thắt lưng, nằm ngửa và sấp không được, khi đau thấy cơ thắt lưng bên phải nổi vồng nóng đỏ. Kết hợp tiền sử có sốt rét nên thường ớn lạnh, ăn kém, chậm tiêu, miệng đắng liên tục, xác định đây là túc thiếu dương chứng và túc quyết âm can đồng bệnh. Mặc dầu sốt rét đã lâu nhưng tà khí còn tiềm phục ở hai kinh này gây thành bệnh.
Xử phương: Dùng thang Thanh tỳ gia Thần thông 8g, Hà thủ ô 10g, Thảo quả 3 trái, Thường sơn sao giấm 10g để đủ sức khống chế tà khí của sốt rét còn lưu lại ở can đởm rồi truyền kinh hại tỳ. Bệnh còn có liên quan đến mẹ là thận thuỷ nên có triệu chứng đau lưng và viêm cơ thắt lưng.
Biện luận: Bệnh nhân khai đau và sưng nóng đỏ cơ vùng thắt, nhưng bệnh nhân có tiền sử sốt rét, hiện thường xuyên ớn lạnh, ăn kém, chậm tiêu, miệng đắng thì phải xác định ngay là chứng trạng này thuộc thiếu dương, quyết âm bị tà khí của sốt rét còn lưu lại cho nên thấy mạch huyền hữu lực.
Mạch huyền là chủ mạch của can nay đi huyền hữu lực mà thấy ở hữu quan tỳ kinh là tỳ thổ bị can mộc ức chế gây ra chứng đau thắt lưng, viêm cơ thắt lưng, miệng đắng, ớn lạnh thường xuyên, ăn kém, đôi khi lợm giọng. Phải vận dụng ngũ hành sinh khắc 4 mặt để chữa nên dùng thang Thanh tỳ để ức chế can mộc, đồng thời gia Hà thủ ô bổ thận mà cũng có tác dụng trị sốt rét, bệnh nhân uống 3 thang đã ổn định được ớn lạnh, uống thêm 9 thang nữa miệng hết đắng, ăn được, hết đau lưng, viêm cơ thắt lưng cũng hết, nằm được trở lại bình thường.