#29 BỆNH ÁN LÝ HƯ

Lý hư có các triệu chứng ăn vào thấy nặng bụng, lình sình, khó tiêu, bĩ mãn, khí nghịch, tức ran lồng ngực là do tỳ khí hư không vận hành được khí tam tiêu do can mộc khắc tỳ thổ, tỳ thổ bị can mộc ức-chế không kiện vận được khí tam tiêu không thông xuống bị đình trệ, như bệnh án dưới đây:
Bệnh nhân: Lê Thị Loan A. 45 tuổi ở phường 5, TP. M. T.
Vọng: Sắc mặt xanh mét, người mệt uể oải.
Văn: Hơi thở nhẹ.
Vấn: Bệnh cách nay đã nửa tháng, thường ăn vào thấy nặng bụng, lình sình khó tiêu đầy hơi, khí nghịch tức ran lồng ngực, biếng ăn khó ngủ, thường đau vùng thượng vị.
Thiết mạch: Hữu quan trầm tế vô lực.
Tả quan trầm huyền

Qui nạp bát cương: Lý hư
Qui nạp hội chứng bệnh lý: Căn cứ theo mạch và lời khai của bệnh nhân thì chứng này thuộc can mộc khắc tỳ thổ cho nên mạch hữu quan trầm tế vô lực, tả quan trầm huyền, ăn vào khó tiêu, tỳ khí bị can khắc không vận hoá được, tỳ không kiện vận đúng chức năng.
Xử phương: Dùng phương pháp hoà giải can tỳ nghĩa là bình can lý tỳ, xử phương dùng thang Hoắc hương chính khí để điều hoà chính khí, bình can mộc, kiện tỳ, trừ thấp gồm:

Hoắc hương

8g

Đại phúc bì

8g

Tô diệp

8g

Cam thảo Bắc

2g

Cát cánh

6g

Trần bì

6g

Phục linh

8g

Bạch truật

8g

Bán hạ chế

6g

Hậu phác

6g

Bạch chỉ 6g Đại táo
2 trái
Gừng sống 3 lát

 

Gia: Thanh bì, Lương khương, Hoắc hương, Xương bồ, Sa nhân.
Công năng của các vị thuốc: 
Hương phụ, Hoắc hương lý khí hoà trung; Tô diệp, Bạch chỉ, Cát cánh tán hàn tả lợi thông hung cách; Đại phúc bì. Hậu phác tiêu trừ đầy bụng; Trần bì, Bán hạ lợi khí hoá đàm; Phục linh, Bạch truật, Cam thảo hoà trung kiện tỳ, trừ thấp.