Đường cong damoiseau là gì ?

Đường cong damoiseau ( trên phim X quang) trong tràn dịch màng phổi là một đường cong hướng về hõm nách vì phổi chưa xẹp hẳn,trong khoang màng phổi không có khí và phổi nằm phía trong so với hõm nách. Nếu nó nằm phía ngoài thì đường cong hướng vào trong.

1. Lịch sử :

đường cong damoiseau
đường cong damoiseau

Ta có Louis Hyacinthe Céleste Damoiseau (1815-1890), bác sĩ người Pháp, người đầu tiên chú ý đến đường giới hạn trên của vùng mờ trên X-quang phổi ở bệnh nhân tràn dịch màng phổi không được nằm ngang mà có dạng gần giống ê-lip, cao nhất ở đường nách giữa. Ông đã làm rất nhiều nghiên cứu và thấy tồn tại đường cong này ở đa số các trường hợp tràn dịch màng phổi nên đã đặt tên mình cho đường cong đó.

2. Miêu tả đường cong:

Đường cong Damoiseau chính là giới hạn trên của vùng mờ trên ảnh chụp X-quang phổi, làm thành một đường cong lõm hướng lên trên và vào trong phía rốn phổi, nó cao nhất ở nách và thấp nhất ở đáy phổi vùng ở phía trước và sau. Còn tuỳ thuộc sự tự  do của dịch mà đường cong có những hình dạng và vị trí khác nhau:

+ Thể tự do:

  • Khi chụp đứng: vùng mờ đồng nhất xóa bờ vòm hoành, có đường cong Damoiseau

Lượng ít: mờ góc sườn hoành (>175 ml)
Lượng nhiều: < 2/3 phế trường

  • Chụp nằm: Mờ lan tỏa phế trường, không thấy rõ nhu mô và mạch máu phổi

+ Thể khu trú
+ Thế còn thể dưới phổi : Không có đường cong Damoiseau

Trong khi trên thực tế, bờ trên lớp dịch trong màng phổi vẫn nằm ngang và nằm cao hơn đường cong một chút. Ta có nhiều giải thích về cơ chế hình thành đường cong này song có 2 giải thích tương đối thuyết phục:

  • Khi có tồn tại một lượng dịch ở ngoài khoang màng phổi, khiến cho áp lực của khoang luôn âm nhất, chính áp lực này tạo sức căng bề mặt kéo nhiều nhiều phân tử của dịch hướng vào trong, tạo nên đường cong Damoiseau.
  • Khi chụp X quang phổi, tia X phát ra từ 1 nguồn ở giữa ngực. Khi đi đến những điểm khác nhau trên phổi, tia X phải đi qua quãng đường dài trong lớp dịch đó, độ cản quang lớp dịch phía ngoài màng phổi cao hơn ở phía trong. Điều đó giải thích khi càng ra xa, đường cong càng mờ và có xu hướng đi lên trên.

Khi mà có thêm tràn khí trong khoang màng phổi (tràn dịch-tràn khí màng phổi), phổi bị xẹp đều, dịch tụ ở đáy còn xung quanh là khí, độ nở hầu như không còn, độ dày của lớp dịch tăng lên đáng kể, đồng thời sự tương phản về đậm độ cản quang với khí làm cho giới hạn trên của lớp dịch đó thể hiện rất rõ ràng là một đường ngang(mức nước hơi). Đường ngang tới lúc này là giới hạn trên thật sự của lớp dịch.

3. Tìm hiểu thêm về đường cong damoiseau

Đường cong damoiseau ( trên phim X quang) trong tràn dịch màng phổi là một đường cong hướng về hõm nách vì phổi chưa xẹp hẳn,trong khoang màng phổi không có khí và phổi nằm phía trong so với hõm nách. Nếu nó nằm phía ngoài thì đường cong hướng vào trong.
Có trường hợp nào tràn dịch màng phổi mà đường này là đường thẳng nằm ngang hay không?-Có.
Trong các trường hợp có tràn khí đi kèm.Hoặc khoang màng phổi thông với bên ngoài, làm phổi xẹp hẳn.
Còn trường hợp có dày dính màng phổi gây tràn dịch,tràn khí khu trú.

4. Bàn luận thêm về đường cong damoiseau

Như chúng ta đã biết,hình ảnh X-quang của tràn dịch màng phổi sẽ phụ thuộc vào một số yếu tố, thí dụ như dịch tự do hay khu trú, số lượng của dịch, tư thế của BN và tổn thương phối hợp của phổi,màng phổi và thành ngực.

Dịch tự do trong khoang màng phổi sẽ tập trung ở vị trí thấp nhất.Nếu BN đứng,lượng dịch ít thì dịch sẽ tập trung ở góc sườn hoành sau. Hình ảnh tù góc sườn hoành sau chỉ thấy được khi chụp X-quang với BN ở tư thế nghiêng ( bị bóng cơ hoành che trong tư thế thẳng). Khi lượng dịch tăng dần, dịch sẽ tập trung ở góc sườn hoành trước và bên, sau đó tập trung ở dưới phổi, cuối cùng vượt qua bờ dưới phổi để phát triển dần lên trên.

Lưu ý về đường cong damoiseau :

(Để thấy được hình ảnh tù góc sườn hoành bên trên X-quang ngực thẳng (hình XQ-1), lượng dịch tối thiểu phải đạt 150 mL. Trong một số trường hợp, những thay đổi trên X-quang ngực của tràn dịch màng phổi chỉ thấy được khi trong khoang màng phổi có 500 mL dịch.)
Khi mức dịch vượt qua khỏi bờ dưới phổi, hình ảnh của tràn dịch màng phổi là mờ phần dưới đáy của phổi. Phổi bị ép nhưng vẫn có xu hướng nở ra. Trên X-quang, có thể thấy được nhu mô phổi nằm chồng lên hình mờ của dịch và còn thấy vòm hoành(hình trên). Lớp dịch càng dày(cả chiều trước sau và trên dưới), hình càng mờ, càng khó quan sát được nhu mô phổi xuyên qua lớp dịch. Khi lượng dịch tăng lên nhiều, cũng sẽ không còn thấy nhu mô phổi,đường bờ của tim và vòm hoành.

Như vậy :

Có thể coi phổi như một chiếc bóng da nửa nổi nửa chìm trong dịch và giới hạn trên cùng của lớp dịch thực chất là một đường ngang, đúng ra là mặt phẳng, đúng không các bạn (Dĩ nhiên ở nơi tiếp xúc với thành nó có cong lên cong xuống gì đó một chút theo sức căng bề mặt nói trên).

Tìm hiểu thêm embolization là gì .

Summary
Đường cong damoiseau là gì ?
Article Name
Đường cong damoiseau là gì ?
Description
Đường cong damoiseau ( trên phim X quang) trong tràn dịch màng phổi là một đường cong hướng về hõm nách vì phổi chưa xẹp hẳn,trong khoang màng phổi không có khí và phổi nằm phía trong so với hõm nách. Nếu nó nằm phía ngoài thì đường cong hướng vào trong.
Author
Publisher Name
https://bachkhoacuocsong.com
Publisher Logo